Jak często należy wykonywać konserwację windy?
Regularna konserwacja windy jest jednym z najważniejszych warunków jej bezpiecznej i niezawodnej eksploatacji. Pozwala wcześnie wykrywać zużycie podzespołów, ograniczać ryzyko awarii oraz utrzymywać urządzenie w stanie umożliwiającym jego dalsze użytkowanie.
Jak często należy wykonywać przegląd konserwacyjny windy? Czy wystarczy wizyta serwisanta raz w miesiącu? Kto odpowiada za dotrzymanie terminów i czym konserwacja różni się od badania UDT?
Jak często trzeba konserwować windę osobową?
Terminy przeglądów konserwacyjnych powinny być w pierwszej kolejności ustalane na podstawie instrukcji eksploatacji konkretnego urządzenia. Jeżeli producent określił w niej częstotliwość wykonywania przeglądów, należy przestrzegać właśnie tych terminów.
Jeżeli instrukcja eksploatacji nie wskazuje częstotliwości przeglądów, zastosowanie mają terminy określone w przepisach dotyczących urządzeń transportu bliskiego.
W przypadku typowej windy osobowej lub osobowo-towarowej przegląd konserwacyjny powinien być wykonywany **nie rzadziej niż co 30 dni**.
Oznacza to, że odstęp pomiędzy kolejnymi przeglądami nie powinien przekraczać 30 dni. UDT zwraca uwagę, że określenie „raz w miesiącu” nie jest w tym przypadku w pełni prawidłowe, ponieważ miesiące mogą mieć 28, 29, 30 albo 31 dni.
Przykład
Jeżeli konserwacja została wykonana 1 marca, kolejny przegląd powinien odbyć się najpóźniej 31 marca. Zaplanowanie następnej wizyty dopiero na 1 kwietnia oznaczałoby przekroczenie dopuszczalnego odstępu.
Najbezpieczniej prowadzić harmonogram według liczby dni, a nie według zasady „jedna wizyta w każdym miesiącu kalendarzowym”.
Instrukcja urządzenia ma pierwszeństwo
Częstotliwość konserwacji nie zawsze będzie identyczna dla każdej windy. Instrukcja eksploatacji może wymagać wykonywania określonych czynności częściej niż wynikałoby to z podstawowego terminu przewidzianego w przepisach.
Może to zależeć między innymi od:
- konstrukcji i rodzaju napędu windy,
- intensywności eksploatacji,
- liczby wykonywanych przejazdów,
- wieku urządzenia,
- warunków panujących w budynku,
- zaleceń producenta,
- stanu technicznego poszczególnych podzespołów.
UDT wskazuje, że pierwszeństwo mają terminy zapisane w instrukcji eksploatacji. Dopiero w przypadku braku takich zapisów należy stosować terminy wynikające z rozporządzenia.
W budynku o bardzo dużym natężeniu ruchu – na przykład w szpitalu, biurowcu, hotelu lub galerii handlowej – firma konserwacyjna może zalecić częstsze kontrole wybranych elementów.
Kto może wykonywać konserwację windy?
Konserwacji windy nie może wykonywać dowolna osoba zajmująca się obsługą techniczną budynku.
Czynności konserwacyjne powinny być przeprowadzane przez osobę posiadającą odpowiednie zaświadczenie kwalifikacyjne do konserwacji danego rodzaju urządzeń technicznych. Eksploatujący, czyli najczęściej właściciel, wspólnota mieszkaniowa, spółdzielnia lub zarządca nieruchomości, ma obowiązek zapewnić właściwą konserwację urządzenia.
W praktyce obowiązek ten jest zazwyczaj realizowany poprzez podpisanie umowy z wyspecjalizowaną firmą dźwigową.
Warto sprawdzić, czy umowa dokładnie określa:
- częstotliwość przeglądów,
- zakres czynności konserwacyjnych,
- sposób zgłaszania awarii,
- czas reakcji serwisu,
- zasady prowadzenia dziennika konserwacji,
- zakres napraw objętych miesięczną opłatą.
Na czym polega konserwacja windy?
Przegląd konserwacyjny nie powinien ograniczać się do krótkiej wizyty i sprawdzenia, czy winda jeździ. Jego zakres wynika z instrukcji eksploatacji, dokumentacji technicznej oraz rodzaju urządzenia.
Podczas konserwacji sprawdza się między innymi:
- działanie napędu i układu sterowania,
- stan drzwi kabinowych i przystankowych,
- działanie zamków i kontaktów bezpieczeństwa,
- stan lin, pasów lub innych elementów nośnych,
- pracę prowadnic i elementów ślizgowych,
- działanie hamulca,
- dokładność zatrzymywania kabiny na przystankach,
- działanie przycisków, wyświetlaczy i kaset wezwań,
- oświetlenie kabiny,
- urządzenia alarmowe i system łączności,
- stan szybu, podszybia i maszynowni,
- występowanie nietypowych dźwięków, drgań lub wycieków.
Konserwator powinien również usuwać bieżące usterki i nieprawidłowości, które uniemożliwiają prawidłową pracę urządzenia. Jeżeli stwierdzona usterka powoduje konieczność wyłączenia windy, powinien niezwłocznie poinformować o tym eksploatującego i dokonać odpowiedniego wpisu w dzienniku konserwacji.
Czy każda konserwacja oznacza wykonanie wszystkich czynności?
Nie wszystkie elementy windy muszą być szczegółowo kontrolowane podczas każdego przeglądu. Część czynności wykonuje się co 30 dni, a inne zgodnie z odrębnym harmonogramem określonym przez producenta.
Instrukcja może przewidywać na przykład:
- kontrole miesięczne,
- kontrole kwartalne,
- przeglądy półroczne,
- czynności wykonywane raz w roku,
- wymiany zależne od liczby cykli pracy,
- dodatkowe kontrole po awarii lub naprawie.
Dlatego prawidłowa konserwacja powinna być prowadzona według szczegółowego harmonogramu obejmującego wszystkie elementy urządzenia, a nie tylko według jednej ogólnej listy czynności.
Dziennik konserwacji windy
Dla każdej windy należy prowadzić dziennik konserwacji. Konserwator odnotowuje w nim wykonane czynności, ich wyniki oraz zauważone nieprawidłowości.
Wpis powinien pozwalać na ustalenie między innymi:
- daty wykonania przeglądu,
- osoby przeprowadzającej konserwację,
- numeru jej zaświadczenia kwalifikacyjnego,
- zakresu wykonanych czynności,
- stwierdzonych usterek,
- wykonanych regulacji lub wymian,
- decyzji o ewentualnym wyłączeniu urządzenia.
Dokumentacja umożliwia potwierdzenie, że zachowano wymagane odstępy pomiędzy kolejnymi przeglądami. Jest również sprawdzana podczas badań urządzenia.
Właściciel lub zarządca powinien kontrolować, czy wpisy są wykonywane regularnie i czy odpowiadają rzeczywistym wizytom konserwatora.
Konserwacja a badanie UDT – to nie jest to samo
Przeglądu konserwacyjnego nie należy mylić z okresowym badaniem technicznym wykonywanym przez inspektora właściwej jednostki dozoru technicznego.
**Konserwacja** jest bieżącą obsługą techniczną urządzenia. Wykonuje ją uprawniony konserwator zgodnie z instrukcją i wymaganym harmonogramem.
**Badanie UDT** jest urzędowym sprawdzeniem, czy urządzenie może być dalej bezpiecznie eksploatowane. W przypadku pozytywnego wyniku badania eksploatujący otrzymuje decyzję zezwalającą na dalszą eksploatację.
Coroczne badanie UDT nie zastępuje więc regularnych przeglądów konserwacyjnych. Podobnie comiesięczna konserwacja nie zwalnia właściciela z obowiązku poddawania windy wymaganym badaniom technicznym.
Konserwacja a pomiary elektryczne
Pomiary elektryczne również stanowią odrębny obowiązek i nie powinny być utożsamiane ze standardowym przeglądem konserwacyjnym.
W przypadku urządzeń służących do przemieszczania osób pomiary rezystancji izolacji, ochrony przeciwporażeniowej oraz stosowanych uziemień wykonuje się co do zasady nie rzadziej niż raz w roku. Dodatkowe pomiary mogą być wymagane po zmianach, naprawach lub uszkodzeniu instalacji. Ich wykonanie powinno zostać odnotowane w dzienniku konserwacji.
Czy windę trzeba konserwować, jeżeli jest rzadko używana?
Mała liczba przejazdów nie oznacza automatycznie, że można zrezygnować z regularnej konserwacji.
Elementy windy mogą ulegać starzeniu, korozji, zabrudzeniu lub rozregulowaniu również podczas ograniczonej eksploatacji. Wpływ mogą mieć także wilgoć, temperatura, stan instalacji elektrycznej oraz warunki panujące w szybie lub maszynowni.
Jeżeli urządzenie jest formalnie dopuszczone do eksploatacji i może być użytkowane, należy zapewnić mu konserwację zgodnie z obowiązującym harmonogramem.
Inaczej może wyglądać sytuacja windy wyłączonej z użytkowania i odpowiednio zabezpieczonej. Sposób jej ponownego uruchomienia powinien zostać ustalony z konserwatorem, a w określonych przypadkach także z właściwą jednostką dozoru technicznego.
Kiedy konserwację warto wykonywać częściej?
Częstsze wizyty konserwatora mogą być uzasadnione, gdy:
- winda pracuje bardzo intensywnie,
- urządzenie jest stare lub ma wyeksploatowane podzespoły,
- regularnie występują drobne usterki,
- w budynku występuje duża wilgotność lub zapylenie,
- winda jest narażona na wandalizm,
- urządzenie obsługuje szpital, hotel lub budynek o dużym ruchu,
- wymaga tego producent albo instrukcja eksploatacji,
- zalecił to konserwator lub inspektor dozoru technicznego.
Większa częstotliwość kontroli może zmniejszyć ryzyko niespodziewanego przestoju, szczególnie gdy winda ma kluczowe znaczenie dla funkcjonowania obiektu.
Co grozi przy nieregularnej konserwacji?
Przekraczanie terminów przeglądów może prowadzić przede wszystkim do pogorszenia bezpieczeństwa i niezawodności urządzenia.
Możliwe konsekwencje to:
- zwiększone ryzyko awarii,
- szybsze zużycie podzespołów,
- dłuższe przestoje,
- wyższe koszty napraw,
- brak aktualnych wpisów w dokumentacji,
- problemy podczas badania UDT,
- konieczność wyłączenia urządzenia z użytkowania,
- odpowiedzialność właściciela lub zarządcy za niewłaściwą eksploatację.
Sama podpisana umowa z firmą serwisową nie zwalnia właściciela z zainteresowania stanem urządzenia. Eksploatujący powinien kontrolować, czy przeglądy rzeczywiście odbywają się terminowo.
Podsumowanie
Typowa winda osobowa lub osobowo-towarowa powinna być poddawana przeglądowi konserwacyjnemu **nie rzadziej niż co 30 dni**, o ile instrukcja eksploatacji nie określa innej – często bardziej rygorystycznej – częstotliwości.
Najważniejsze zasady to:
- przestrzeganie instrukcji eksploatacji,
- pilnowanie maksymalnego odstępu pomiędzy przeglądami,
- korzystanie z usług uprawnionego konserwatora,
- systematyczne prowadzenie dziennika konserwacji,
- reagowanie na usterki niezależnie od terminu kolejnego przeglądu,
- rozróżnianie konserwacji, badań UDT i pomiarów elektrycznych.
Regularna konserwacja wpływa nie tylko na spełnienie wymagań formalnych, ale przede wszystkim na bezpieczeństwo użytkowników, dostępność windy i koszty jej wieloletniej eksploatacji.
**Potrzebujesz regularnej konserwacji, serwisu lub oceny stanu technicznego windy? Skontaktuj się z LiftX. Pomożemy zadbać o bezpieczną i niezawodną pracę urządzenia.**