Badanie UDT windy – jak wygląda i jak się do niego przygotować?
Każda winda osobowa podlega dozorowi technicznemu i może być użytkowana wyłącznie na podstawie ważnej decyzji zezwalającej na eksploatację. Samo wykonywanie regularnych przeglądów konserwacyjnych nie zastępuje badania przeprowadzanego przez inspektora Urzędu Dozoru Technicznego.
Badanie UDT ma potwierdzić, że stan techniczny windy, jej zabezpieczenia oraz sposób prowadzenia dokumentacji pozwalają na dalszą bezpieczną eksploatację urządzenia.
Jak wygląda takie badanie? Co sprawdza inspektor i jak właściciel lub zarządca budynku powinien przygotować windę?
Czym jest badanie UDT windy?
Badanie techniczne windy jest urzędową kontrolą przeprowadzaną przez inspektora właściwej jednostki dozoru technicznego.
Wszystkie dźwigi osobowe podlegają dozorowi technicznemu. Podstawą ich eksploatacji jest aktualna decyzja zezwalająca na użytkowanie urządzenia. Pozytywny wynik badania umożliwia wydanie albo utrzymanie takiej decyzji.
Badania UDT nie należy mylić z konserwacją windy.
1. Konserwacja - jest regularną obsługą techniczną wykonywaną przez uprawnionego konserwatora.
2. Badanie UDT- jest niezależną kontrolą stanu urządzenia, dokumentacji i zabezpieczeń przeprowadzaną przez inspektora dozoru technicznego. Obie czynności są konieczne i wzajemnie się nie zastępują.
Jakie rodzaje badań windy przeprowadza UDT?
W trakcie użytkowania windy mogą być przeprowadzane różne rodzaje badań.
Badanie odbiorcze
Badanie odbiorcze wykonuje się przed wydaniem pierwszej decyzji zezwalającej na eksploatację nowego urządzenia.
Przed badaniem dokumentacja techniczna jest weryfikowana przez inspektora. Następnie uzgadniany jest termin, miejsce oraz sposób przygotowania windy do kontroli.
Pozytywny wynik pozwala na zarejestrowanie urządzenia i wydanie decyzji zezwalającej na jego eksploatację.
Badanie okresowe
Badanie okresowe wykonywane jest podczas normalnej eksploatacji windy. Jego celem jest potwierdzenie, że urządzenie nadal może być bezpiecznie użytkowane.
Podczas badania sprawdza się między innymi, czy:
- wykonano zalecenia z poprzedniego protokołu,
- nie powstały uszkodzenia mające wpływ na bezpieczeństwo,
- zabezpieczenia działają prawidłowo,
- oznaczenia i instrukcje są czytelne,
- wykonano wymagane pomiary,
- urządzenie nie wymaga naprawy.
Termin kolejnego badania wynika z rodzaju urządzenia, obowiązujących przepisów oraz wydanej decyzji. Zarządca powinien kontrolować przede wszystkim datę wskazaną w aktualnej dokumentacji UDT, zamiast opierać się wyłącznie na ogólnym założeniu, że badanie odbywa się zawsze w tym samym miesiącu roku.
Badanie doraźne eksploatacyjne
Badanie doraźne eksploatacyjne może być wymagane po wykonaniu określonych napraw, modernizacji albo wymianie ważnych elementów windy.
Dotyczy to między innymi:
- wymiany cięgien nośnych,
- wymiany urządzeń chwytnych,
wymiany zespołu napędowego lub jego istotnych elementów,
- wymiany ogranicznika prędkości,
- wymiany systemu ryglowania drzwi,
- naprawy konstrukcji nośnej,
- modernizacji uzgodnionej z jednostką dozoru technicznego.
Celem takiego badania jest sprawdzenie, czy wykonane prace nie wpłynęły negatywnie na bezpieczeństwo eksploatacji urządzenia.
Badanie poawaryjne lub powypadkowe
Takie badanie przeprowadza się po wystąpieniu niebezpiecznego uszkodzenia windy albo wypadku związanego z jej użytkowaniem.
Inspektor ustala stan techniczny urządzenia, przyczyny zdarzenia oraz działania, które należy podjąć, aby ograniczyć ryzyko ponownego wystąpienia podobnej sytuacji. Zakres badania i wymaganej dokumentacji jest ustalany indywidualnie.
Kto uczestniczy w badaniu windy?
Badanie wykonywane u eksploatującego odbywa się co do zasady w obecności:
- inspektora UDT,
- właściciela, zarządcy albo jego upoważnionego przedstawiciela,
- konserwatora posiadającego odpowiednie zaświadczenie kwalifikacyjne.
UDT dopuszcza przeprowadzenie niektórych badań bez udziału konserwatora, ale wymaga to wcześniejszego uzgodnienia i jest możliwe tylko wtedy, gdy planowane czynności nie wymagają jego obecności. W typowym przypadku obecność konserwatora należy więc zaplanować z wyprzedzeniem.
Właściciel lub zarządca powinien upewnić się, że firma konserwacyjna zna termin badania i zapewni obecność właściwej osoby.
Co sprawdza inspektor UDT?
Badanie obejmuje część dokumentacyjną oraz techniczną.
Kontrola dokumentacji
Inspektor może sprawdzić między innymi:
- księgę rewizyjną urządzenia,
- aktualną decyzję zezwalającą na eksploatację,
- poprzednie protokoły z badań,
- dziennik konserwacji,
- dokumentację techniczną windy,
- protokoły pomiarów elektrycznych,
- dokumentację wykonanych napraw i modernizacji,
- zaświadczenie kwalifikacyjne konserwatora.
Podczas badania okresowego UDT sprawdza księgę rewizyjną, dziennik konserwacji, protokoły wymaganych pomiarów oraz kwalifikacje osób uczestniczących w badaniu.
Braki w dokumentacji mogą utrudnić przeprowadzenie kontroli, nawet jeżeli sama winda działa prawidłowo.
Oględziny urządzenia
Inspektor przeprowadza oględziny dostępnych części windy. W zależności od konstrukcji urządzenia mogą zostać sprawdzone:
- kabina,
- drzwi kabinowe i przystankowe,
- zamki i kontakty bezpieczeństwa,
- maszynownia lub przestrzeń napędowa,
- szyb i podszybie,
- elementy napędu,
- prowadnice,
- liny lub pasy nośne,
- urządzenia chwytne,
- ogranicznik prędkości,
- hamulec,
- oznaczenia i instrukcje,
- instalacja alarmowa i łączność awaryjna.
Inspektor ocenia nie tylko zużycie elementów, lecz także ogólny sposób utrzymania urządzenia i dostęp do przestrzeni technicznych.
Próby działania
Badanie obejmuje próby funkcjonowania windy w jej normalnej konfiguracji montażowej.
Sprawdzane może być między innymi:
- uruchamianie i zatrzymywanie windy,
- dokładność zatrzymywania kabiny na przystankach,
- działanie drzwi,
- działanie sterowania,
- skuteczność zabezpieczeń,
- reakcja urządzenia na określone sytuacje awaryjne,
- działanie alarmu,
- zachowanie windy podczas prób z wymaganym obciążeniem.
Przepisy przewidują przeprowadzenie prób z obciążeniem wystarczającym do oceny działania mechanizmów, sterowania, urządzeń zabezpieczających i ochronnych.
Dokładny zakres prób zależy od rodzaju badania, konstrukcji windy oraz ustaleń inspektora.
Jak przygotować windę do badania UDT?
Dobrze przygotowane urządzenie pozwala sprawnie przeprowadzić badanie i ogranicza ryzyko jego przerwania albo uzyskania wyniku negatywnego.
1. Ustal termin z firmą konserwacyjną
Firma konserwująca powinna znać datę badania odpowiednio wcześniej. Konserwator może przed wizytą inspektora:
- wykonać kontrolę urządzenia,
- usunąć drobne usterki,
- sprawdzić działanie zabezpieczeń,
- zweryfikować dokumentację,
- przygotować urządzenie do wymaganych prób,
- zapewnić odpowiednie obciążenie lub przyrządy.
Nie warto odkładać przeglądu przygotowawczego na dzień badania. Naprawa nawet niewielkiej usterki może wymagać zamówienia części lub zaplanowania dodatkowych prac.
2. Sprawdź dokumentację
Przed badaniem warto przygotować w jednym miejscu:
- księgę rewizyjną,
- poprzedni protokół UDT,
- aktualną decyzję,
- dziennik konserwacji,
- protokoły pomiarów elektrycznych,
- dokumentację wykonanych napraw i modernizacji,
- ewentualne zalecenia inspektora i potwierdzenie ich realizacji.
Szczególną uwagę należy zwrócić na zalecenia wpisane w poprzednim protokole. Badanie okresowe obejmuje sprawdzenie, czy zostały one wykonane.
3. Zweryfikuj dziennik konserwacji
W dzienniku powinny znajdować się regularne i czytelne wpisy dotyczące wykonanych przeglądów, napraw, regulacji i pomiarów.
Właściciel lub zarządca powinien sprawdzić:
- czy nie ma długich przerw pomiędzy wpisami,
- czy odnotowano stwierdzone usterki,
- czy zapisano wykonane naprawy,
- czy wpisy zawierają dane konserwatora,
- czy odnotowano pomiary elektryczne.
Eksploatujący ma obowiązek założyć i przechowywać dziennik konserwacji prowadzony przez konserwatora.
4. Zapewnij aktualne pomiary elektryczne
W przypadku urządzeń służących do przemieszczania osób wymagane pomiary rezystancji izolacji, uziemień i ochrony przeciwporażeniowej wykonuje się nie rzadziej niż raz w roku. Dodatkowe pomiary mogą być konieczne po zmianach lub pracach wykonanych w instalacji.
Protokoły powinny być dostępne podczas badania, a wykonanie pomiarów odnotowane w dzienniku konserwacji.
Należy sprawdzić, czy dokument zawiera:
- dane urządzenia,
- adres obiektu,
- datę pomiarów,
- wyniki i ocenę,
- dane osoby wykonującej pomiary,
- informacje pozwalające potwierdzić jej kwalifikacje.
5. Usuń usterki przed badaniem
Przed terminem kontroli należy usunąć znane nieprawidłowości, w szczególności:
- problemy z drzwiami,
- uszkodzone przyciski,
- niesprawne oświetlenie,
- niesprawny alarm lub system łączności,
- niedokładne zatrzymywanie kabiny,
- nietypowe odgłosy lub drgania,
- wycieki,
- brakujące osłony,
- nieczytelne oznaczenia,
- usterki urządzeń zabezpieczających.
Badanie UDT nie jest przeglądem serwisowym służącym do sporządzenia listy napraw. Winda powinna zostać przedstawiona do badania jako urządzenie zmontowane, sprawne technicznie i przygotowane do eksploatacji.
6. Przygotuj maszynownię, szyb i podszybie
Pomieszczenia i przestrzenie techniczne powinny być:
- dostępne,
- uporządkowane,
- odpowiednio oświetlone,
- zabezpieczone przed dostępem osób nieupoważnionych,
- wolne od przedmiotów niezwiązanych z windą.
W maszynowni nie należy przechowywać materiałów, mebli, środków czystości ani elementów wyposażenia budynku.
Dojście do maszynowni, włazów i innych punktów kontroli powinno być bezpieczne.
7. Zapewnij bezpieczne warunki badania
Eksploatujący odpowiada za przygotowanie miejsca badania, niezbędnych przyrządów i obciążeń oraz za zapewnienie bezpiecznych warunków pracy.
W praktyce może to oznaczać konieczność:
- czasowego wyłączenia windy z użytkowania,
- oznakowania drzwi przystankowych,
- poinformowania mieszkańców lub pracowników,
- zabezpieczenia miejsca wykonywania prób,
- zapewnienia dostępu do wszystkich pomieszczeń technicznych,
- przygotowania obciążenia próbnego.
Szczegółowy sposób przygotowania najlepiej uzgodnić z konserwatorem i inspektorem.
Czy podczas badania winda może być używana?
W czasie przeprowadzania prób winda powinna pozostawać do dyspozycji inspektora i konserwatora. Nie może być w tym czasie normalnie użytkowana przez mieszkańców, klientów lub pracowników budynku. Warto wcześniej umieścić informację o planowanym wyłączeniu urządzenia.
Komunikat może zawierać:
- datę badania,
- przewidywany przedział czasowy,
- informację o czasowym wyłączeniu windy,
- numer kontaktowy do zarządcy,
- wskazówki dla osób o ograniczonej mobilności.
Czas badania zależy od rodzaju windy, zakresu prób, stanu dokumentacji i liczby urządzeń w obiekcie.
Co może spowodować odmowę wykonania badania?
Inspektor może odmówić przeprowadzenia czynności, jeżeli urządzenie lub miejsce nie zostały właściwie przygotowane.
UDT wskazuje między innymi na:
- niedostateczne przygotowanie urządzenia,
- niewłaściwe oświetlenie,
- opary ograniczające widoczność,
- niebezpieczne warunki środowiska pracy,
- brak możliwości bezpiecznego wykonania prób.
Problemem może być również:
- brak konserwatora,
- brak dokumentacji,
- nieaktualne pomiary,
- brak wymaganego obciążenia,
- niesprawność windy,
- brak dostępu do maszynowni lub podszybia.
Odwołanie badania z powodu nieprzygotowania urządzenia może powodować dodatkowe koszty i konieczność ustalenia nowego terminu.
Co dzieje się po badaniu?
Wynik pozytywny
Jeżeli stan windy, dokumentacja oraz wyniki prób nie budzą zastrzeżeń, inspektor sporządza protokół i wydaje decyzję zezwalającą na eksploatację urządzenia.
W protokole mogą również znaleźć się zalecenia, które należy wykonać w określonym terminie.
Zarządca powinien:
- przechować protokół i decyzję,
- przekazać zalecenia firmie konserwacyjnej,
- pilnować ich wykonania,
- zanotować termin kolejnego badania.
Wynik negatywny
Jeżeli inspektor stwierdzi nieprawidłowości mające wpływ na bezpieczeństwo, urządzenie może nie otrzymać zezwolenia na dalszą eksploatację.
W takim przypadku należy:
- wyłączyć windę z użytkowania zgodnie z decyzją,
- usunąć wskazane usterki,
- uzupełnić dokumentację,
- wykonać wymagane naprawy lub pomiary,
- zgłosić urządzenie do ponownego badania.
Windy nie wolno uruchamiać wyłącznie na podstawie tego, że firma serwisowa usunęła usterkę. Jeżeli decyzja nie zezwala na eksploatację, konieczne jest dopełnienie wymagań określonych przez właściwą jednostkę dozoru technicznego.
Najczęstsze problemy wykrywane przed badaniem
Do nieprawidłowości, które warto wychwycić podczas przeglądu przygotowawczego, należą:
- niepełny dziennik konserwacji,
- brak aktualnych protokołów pomiarów,
- niewykonane zalecenia z poprzedniego badania,
- niesprawna łączność alarmowa,
- uszkodzone oświetlenie awaryjne,
- problemy z drzwiami i zamkami,
- niedokładne zatrzymywanie kabiny,
- wycieki w urządzeniach hydraulicznych,
- nieczytelne oznaczenia,
- niewłaściwe składowanie przedmiotów w maszynowni,
- utrudniony dostęp do podszybia,
- brak wymaganych osłon.
Wcześniejsza kontrola wykonana przez konserwatora zwykle pozwala usunąć większość takich problemów przed wizytą inspektora.
Checklista zarządcy przed badaniem UDT windy
Na kilka dni przed badaniem warto sprawdzić:
- czy termin został potwierdzony z UDT,
- czy konserwator będzie obecny,
- czy winda działa prawidłowo,
- czy wykonano przegląd przygotowawczy,
- czy księga rewizyjna jest dostępna,
- czy dziennik konserwacji jest uzupełniony,
- czy wykonano zalecenia z poprzedniego protokołu,
- czy pomiary elektryczne są aktualne,
- czy dostępne są protokoły napraw i modernizacji,
- czy maszynownia, szyb i podszybie są uporządkowane,
- czy zapewniono wymagane obciążenie,
- czy mieszkańcy lub użytkownicy zostali poinformowani o wyłączeniu windy.
Podsumowanie
Badanie UDT windy nie powinno być traktowane wyłącznie jako formalność. Jego celem jest potwierdzenie, że urządzenie może nadal bezpiecznie przewozić pasażerów.
Najważniejsze elementy przygotowania to:
- sprawdzenie stanu technicznego windy,
- obecność uprawnionego konserwatora,
- kompletna dokumentacja,
- aktualne pomiary elektryczne,
- wykonanie wcześniejszych zaleceń,
- przygotowanie bezpiecznego miejsca i obciążenia do prób.
Najlepszym rozwiązaniem jest rozpoczęcie przygotowań odpowiednio wcześniej. Pozwala to usunąć usterki, uzupełnić dokumenty i uniknąć sytuacji, w której badanie nie może zostać przeprowadzone.
Potrzebujesz pomocy w przygotowaniu windy do badania UDT? LiftX może przeprowadzić kontrolę urządzenia, zweryfikować dokumentację i pomóc w usunięciu nieprawidłowości przed terminem badania.